| |
Rauða kross hreyfingin á Íslandi
Rauði kross Íslands var stofnað 10. desember 1924 og viðurkennt af ríkisstjórn Íslands 9. mars 1925 sem eina Rauða kross félagið sem starfa má í landinu og eini aðilinn sem nota má rauða krossinn sem merki sitt. Félagið er viðurkennt af Alþjóðaráði Rauða krossins (International Committee of the Red Cross) og tekið inn í Alþjóðasamband landsfélaga Rauða krossins og Rauða hálfmánans (The International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies) með þeim réttindum og skyldum sem því fylgja. Landsfélögin eru nú 171 talsins með um 122 milljónir félagsmanna og
sjálfboðaliða.
Grundvallarreglur
Grundvallarreglur í starfi Rauða krossins og Rauða hálfmánans eru þessar: Mannúð - Óhlutdrægni - Hlutleysi - Sjálfstæði - Sjálfboðahjálp - Eining - Alheimshreyfing
Rauði krossinn er stærsta mannúðarheyfing í heiminum með yfir 170 landsfélög, fjölda RK-deilda í hverju landi og um 122,4 milljónir skráða félaga og sjálfboðaliða. Daglega er Rauði krossinn að jafnaði að störfum í fjölda landa hjálpandi þeim sem líða neyð og sjúkdóma og vinnandi að forvörnum gegn hörmungum hernaðar og náttúruhamfara. Má þar af nefna t.d. neyðaraðstoð, flóttamannahjálp, þróunarverkefni, uppbyggingu landsfélaga og deilda, fræðslu og að koma á framfæri mannúðarlögum við ríkisstjórnir, hermenn og almenna borgara. Daglega berast Rauða krossi Íslands beiðnir frá Alþjóða Rauða krossinum um fjárframlög og mannskap til neyðar- og þróunarhjálpar um víða veröld. Á árinu 1996 varði RKÍ t.d. um 132 milljónum króna til neyðar- og þróunarhjálpar erlendis og sendi 23 íslenska sendifulltrúa til hjálparstarfa í 13 löndum. Það sem í daglegu tali er kallað "Rauði krossinn" er í raun alheimshreyfing sem skipta má í eftirfarandi 4 hluta: 1. Alþjóðaráð Rauða krossins (International Committee of the Red Cross - ICRC) (Comité Internatioal de la Croix Rouge - CICR) er hinn upprunalegi Rauði kross, stofnaður árið 1863, að frumkvæði Henry Dunant. Sem sjálfstæð og óháð svissnesk mannúðarstofnun lætur Alþjóðaráðið til sín taka um allan heim, annað hvort að eigin frumkvæði eða á grundvelli Genfarsáttmálanna, til að vernda og hjálpa fórnarlömbum hernaðarátaka.
Aðstoðin felst m.a. í að annast þá sem særast í stríðsátökum, heimsækja stríðsfanga, reka öfluga, alþjóðlega skráningar- og leitarstöð fyrir flóttamenn og borgara sem hafa orðið viðskila við heimkynni sín og/eða fjölskyldu, sameina sundraðar fjölskyldur, vernda almenna borgara eða afla matar, húsaskjóls og annarrar aðstoðar fyrir fórnarlömb vopnaðra átaka. Alþjóðaráðið kemur á framfæri og heldur á lofti alþjóðlegum mannúðarlögum og fylgist með því hvernig þau eru virt. 2. Alþjóðasamband landsfélaga Rauða krossins og Rauða hálfmánans Alþjóðasamtök yfir 160 landsfélaga Rauða krossins, eins og Rauða kross Íslands, stofnað árið 1919. Sambandið starfar á alþjóðavettvangi við að hvetja til, koma á, auðvelda og taka þátt í öllu því mannúðarstarfi sem landsfélögin vinna að við að koma í veg fyrir mannlegar þjáningar af öllu tagi og hjálpa þeim, sem líða til að sigrast á þeim. Sambandið stjórnar alþjóðarlegri aðstoð við fórnarlömb náttúrulegra hamfara og hamfara af mannavöldum, þar sem vopn koma ekki við sögu. Þar má nefna hungursneyðir og missi heimila af völdum uppskerubrests af öllu tagi, flóða, þurrka, jarðskjálfta, eldgosa o.s.frv. Sambandið aðstoðar einnig landsfélögin við að skipuleggja og koma á neyðarvörnum í heimalöndum og einstökum héruðum þess, þannig að þau séu tilbúin að takast á við fjöldahjálp þegar þess gerist þörf. Á Íslandi kom Sambandið t.d. til hjálpar í Vestmannaeyjagosinu 1973. Rauði kross Íslands hefur t.d. skuldbundið sig í samningi við Almannavarnir ríkisins, að annast fjölda- og félagslega hjálp hvar sem er á landinu, þegar þörf er á. Um skipulag þess sjá hinar ýmsu Rauða kross deildir um allt land. 3.
Landsfélög Rauða krossins og Rauða hálfmánans. Rauði kross Íslands er dæmi um landsfélag. Rauði hálfmáni Egyptalands er dæmi um landsfélag þar sem Múhameðstrú er ríkjandi. Bæði merkin eru viðurkennd og jafn rétthá á alþjóðavísu. Aðeins eitt landsfélag getur starfað í hverju landi og er stofnun þess háð samþykki alþjóðaráðsins og alþjóðasambandsins og starfsemin háð eftirliti þeirra. Öll landsfélögin eru skuldbundin til að starfa í anda hinna 7 grundvallarmarkmiða Rauða krossins. 4. Rauða kross deildir, eins og Suðurnesjadeildin, eru hluti af viðkomandi landsfélagi. Stofnun deildar er háð samþykki landsfélagsins, enda starfar hún eftir lögum, starfsáætlunum og öðrum samþykktum landsfélagsins. Að öðru leiti setja deildir sér eigin starfsreglur og starfa í samræmi við þær og aðstæður á hverju starfssvæði. Félagsmenn eru tæplega 18.000, styktarfélagar Hjálparsjóðs RKÍ um 2700, 51 RK deild er starfandi á Íslandi í dag, þar af eru 8 deildir á Vestfjörðum. Aðrar stofnanir tengdar Rauða krossinum eru: Henry Dunant stofnunin í Genf. Hún var sett á laggirnar árið 1965 til að vera miðstöð Rauða krossins og Rauða hálfmánans á sviði þjálfunar, rannsókna, útgáfustarfsemi og námskeiðahalds um mannúðarmál, mannúðarlög og starfsemi Rauða krossins. Rauða kross safnið í Genf.
(Ofangreint er fengið að láni úr bókinni: Í þágu þjóðanna, Saga og starf
Alþjóða Rauða krossins og Rauða kross Íslands". Útgefið af RKÍ 1992.)
 |
|
